Słownik pojęć.

III sektor:
„Trzeci sektor” to nazwa, której używa się wobec ogółu organizacji pozarządowych. Określenie to, przeniesione z języka angielskiego, nawiązuje do podziału dzielącego aktywność społeczno-gospodarczą nowoczesnych państw demokratycznych na trzy sektory:
  • biznes, funkcjonujący w oparciu o rynek i jego prawa, gdzie kluczowym słowem jest zysk,
  • sektor publiczny, który tworzy i działa w oparciu o prawo i może być utożsamiany z tym, co nazywamy państwem i administracją,
  • trzeci sektor, którego wyznacznikiem są realizowane wartości, a który jednoznacznie spaja społeczeństwo i sprzyja tworzeniu wspólnoty.
Trzeci sektor to ogół prywatnych organizacji, działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe (organizacje non-profit) .
Organizacja Pozarządowa:
„organizacjami pozarządowymi są nie będące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych i nie działające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nie posiadające osobowości prawnej, utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4” - art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Dosłownie mówiąc, jeżeli organizacja nie jest elementem oficjalnej struktury władzy państwowej lub samorządowej, jeżeli jej działanie nie jest nastawione na osiąganie zysków, ale na działalność społeczną, to jest to NGO.
NGO:
(non-governmental organisation, czyli organizacja pozarządowa) Angielska nazwa oraz skrót NGO jest o tyle istotny, iż używają go najczęściej Organizacja Narodów Zjednoczonych, Unia Europejska oraz inne instytucje międzynarodowe. Skrótu NGO lub odmiany NGO’s używa coraz więcej działaczy tychże organizacji oraz znawców tematu. Coraz częściej używają go również politycy i urzędnicy, nie zawsze jeszcze dobrze rozumiejąc specyfikę tego sektora.
Stowarzyszenie:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach. W Polsce do stowarzyszeń nie zalicza się partii politycznych, komitetów wyborczych, związków wyznaniowych i branżowych organizacji zawodowych (związków zawodowych), takich jak np. cechy rzemieślnicze.
Podstawowym aktem prawnym regulującym problematykę stowarzyszeń, ich zakładania i funkcjonowania jest ustawa „Prawo o stowarzyszeniach” z dnia 7 kwietnia 1989 roku (Dz. U. Nr 20, poz. 104)
Wyróżniamy:
Stowarzyszenie rejestrowe
posiada osobowość prawną, może zakładać terenowe jednostki organizacyjne, łączyć się w związki stowarzyszeń, przyjmować w poczet swych członków osoby prawne oraz korzystać z ofiarności publicznej i przyjmować dotacje od organów władzy państwowej i innych instytucji, musi mieć min 15 członków oraz statut i powołane organy wewnętrzne typu zarząd i komisja rewizyjna.
Stowarzyszenie zwykłe
ma charakter uproszczony, jako że nie posiada ono osobowości prawnej, a do jego założenia wystarczy działanie jedynie trzech osób, które muszą uchwalić regulamin (a więc nie statut) oraz przedstawiciela reprezentującego dane stowarzyszenie.
Stowarzyszenie Kultury Fizycznej
zgodnie z ustawą Ustawa z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej jest to jedna z podstawowych jednostek organizacyjnych realizujących cele i zadania w zakresie kultury fizycznej jako klub sportowy. Działa na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855)
Uczniowski klub sportowy
działa na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji. Członkami uczniowskiego klubu sportowego mogą być w szczególności uczniowie, rodzice i nauczyciele. Uczniowskie kluby sportowe podlegają wpisowi do ewidencji, prowadzonej przez starostów właściwych ze względu na siedzibę klubów. Uczniowskie kluby sportowe posiadają osobowość prawną.
Fundacja
podstawowym aktem prawnym określającym status fundacji jest Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203 z późn. zm.). Ustawa ta nie zawiera bezpośredniej definicji fundacji. Wymienia jednak, w poszczególnych artykułach, podstawowe cechy tej instytucji. Zgodnie z art. 1 wspomnianej ustawy fundacja może być ustanowiona dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych w szczególności takich jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska i zabytków. Forma prawna organizacji pozarządowej, której istotnym substratem jest kapitał przeznaczony na określony cel oraz statut zawierający reguły dysponowania tym kapitałem. Fundacje są po stowarzyszeniach drugą co do popularności formą prawną wśród organizacji pozarządowych. Fundacja jest zakładem (osobą prawną typu zakładowego), a więc - w odróżnieniu od np. stowarzyszeń, związków zawodowych, partii, samorządów zawodowych i innych korporacji - nie ma członków (jest bezosobowa).
Organizacja pożytku publicznego (OPP)
termin wprowadzony w Polsce 1 stycznia 2004 przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.Status OPP może uzyskać organizacja pozarządowa (z wyjątkiem partii politycznych, związków zawodowych, organizacji pracodawców oraz samorządów zawodowych), prowadząca działalność w obszarach pożytku publicznego, które zostały określone ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Ponadto organizacja musi spełniać dodatkowe kryteria dotyczące m.in. jawności działania, kontroli w organizacji. Posiadanie przez organizację statusu organizacji pożytku publicznego nakłada na nią obowiązki sprawozdawczości, aby wszyscy zainteresowani mogli uzyskać informacje, na co wydane zostały pieniądze przekazywane przez darczyńców. Status ten umożliwia przekazania na rzecz organizacji pożytku publicznego 1% podatku dochodowego. Uwaga: Działalność pożytku publicznego może prowadzić każda organizacja pozarządowa nadanie statusu OPP oznacza spełnienie przez organizację pozarządową określonych wskazanych w ustawie kryteriów.